دواین بابەتەکان

قورئانییەكان چی دەڵێن ؟
نووسەر: مامۆستا سۆران ڕەفیق سەردان: ١١٣٣

قورئانییەكان چی دەڵێن ؟
لە تەواوێتی عەدل و دادگەریی خوای گەورە بەرامبەر بە ئادەمیزاد ئەوەیە كە دوای ئەوەی دروستی كردووە و فەرمانی پێكردووە كە پەرستشی(عیبادەت) بۆ ئەنجام بدات , پەیام و بەرنامەی بۆ ناردووە و ڕێگەی ڕاستی بۆ دیاری كردووە و ڕێنموونی كردووە بۆئەوەی بتوانێت بە باشترین شێوە ئەوپەرستشانە ئەنجام بدات لە لایەكەوە و لە لایەكی دیكەشەوە ئەو كەسەی ڕێگەی ڕاست ناگرێت و شایەنی ئاگری دۆزەخە هیچ بەهانەیەكی بەدەستەوە نەبێت و نەتوانێت بەوهۆیەوە تانە لە دادگەریی پەروەردگار بدات كاتێك سەرەنجامی گومڕاییەكەی خۆی دەبینێتەوە , وەك خوای گەورە فەرموویەتی: ( رُسُلًا مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ لِئَلَّا يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَى اللَّهِ حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُلِ وَكَانَ اللَّهُ عَزِيزًا حَكِيمً) (النساء: ١٦٥).
بەڵام دەبینین هەركاتێك خوای گەورە كەسێكی هەڵبژاردووە بۆ گەیاندنی پەیامەكەی لەبەرامبەردا كۆمەڵێك قوت بوونەتەوە و بە دژوارترین شێوە دژایەتی پەیامەكەی خودایان كردووە و هەر ڕێگەو ڕێچكەیەكیان پێگیرا بێت گرتوویانەتە بەر بۆ دژایەتیكردن و كوژاندنەوەی ڕووناكی بەرنامەكەی خوا و نموونەش لە سەر ئەم دوژمنكارییانە زۆرن لە قورئانی پیرۆزدا (قَالُوا لَئِنْ لَمْ تَنْتَهِ يَا لُوطُ لَتَكُونَنَّ مِنَ الْمُخْرَجِينَ)( الشعراء: 167)
(قَالَ الْمَلَأُ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا مِنْ قَوْمِهِ لَنُخْرِجَنَّكَ يَا شُعَيْبُ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَكَ مِنْ قَرْيَتِنَا أَوْ لَتَعُودُنَّ فِي مِلَّتِنَا قَالَ أَوَلَوْ كُنَّا كَارِهِينَ) (الأعراف: 88)
(وَقَالَ فِرْعَوْنُ ذَرُونِي أَقْتُلْ مُوسَى وَلْيَدْعُ رَبَّهُ إِنِّي أَخَافُ أَنْ يُبَدِّلَ دِينَكُمْ أَوْ أَنْ يُظْهِرَ فِي الْأَرْضِ الْفَسَادَ) (غافر: 26)
ئایینی ئیسلامیش وەك كۆتا ئایین و قورئان وەك كۆتا پەیام پشكی شێریان لەم دژایەتیی ودوژمنكارییانە بەركەوتووە , دوای ئەوەی كە خوای گەورە پێغەمبەری صلى الله عليه وسلم ناردووە بۆ مرۆڤایەتیی و دوا پەیامی خۆی پێدا ناردووە , هەر لەو كاتەوە پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم تووشی دەیان شێوازی دژایەتی و بەربەرەكانی بووەتەوە لە لایەن دوژمنانی خواوە .
ئەم دوژمنكارییانەش سەرەتا بە شێوەیەكی ئاشكراودیار دەر دەبڕران وەك ئەوەی كە موشریك وبێباوەڕەكان دەیانكردو ئێستاش لە مولحید وعەلمانیی وهاوشێوەكانیاندا خۆی دەبینێتەوە , بەڵام دوای ئەوەی ئەوكاتە ئیسلام دەسەڵاتی وەرگرت وهێزی پەیداكرد جۆرێكی نوێ لە دوژمنایەتیی هاتەكایەوە كە مونافیقەكان پێی هەستان و تا ئەمڕۆش بە چەندین شێوە دەركەوتوون و ئەمانیش لە ژێر پۆشاكی ئیسلامدا(بە خەیاڵی پڵاویان) دەیان پلانیان بۆ دژایەتی ئیسلام داڕێژاوە و ئەم جۆرەیان زۆر مەترسیدارترە لە جۆری یەكەمیان چونكە وەك كوردەواری دەڵێت ئەمەیان وەك (ئاگری ژێر كا) وایە هەمووكەسێك هەست بەم جۆرە ئاگرە ناكات تا دوكەڵی بەرز نەبێتەوە .
هەر لەو ساتەوە تائێستاش نموونەی ئەم دووجۆرە لە دوژمنایەتی بەردەوامییان هەیەو هەر جارەی لە ژێر ناوێك و ناونیشانێكدا هەوڵەكانیان چڕدەكەنەوە و هەرچەندە گۆڕانكاریی لەهەندێك لەو ئامرازو وردەكاریانەدا دەكەن كە بەكاری دەهێنن بۆ گەیشتن بە مەرامەكانیان بەڵام بنەماكانیان تاڕادەیەكی زۆر لەیەك دەچن و هەمووشیان یەك ئامانج كۆیان دەكاتەوە ئەویش ڕەتكردنەوە و نەهێشتنی ئایین وئاییندارییە .
یەكێك لەو كۆمەڵەو تاقمانەش كە ئێستا لە گۆڕەپانی بەرەنگار بوونەوەو دژایەتی كردنی ئیسلام بە گشتیی و سوننەت(فەرموودە) بە تایبەتی بە هەمووشێوەیەك هەوڵ وتوانای خۆیان خستۆتە گەڕ و گومان وشوبوهاتەكانیان بڵاودەكەنەوە , كۆمەڵی (قورئانیە) ە كانە كە كۆمەڵێكی (لاڕێ)ن ودوورنییە ناوەكەشیان لە ناوی كۆمەڵەی (دطدك)ەوە هاتبێت كە كۆمەڵێًك لە هەڵگرانی ئەم بیرۆكەیە لە كۆتایی سەدەی نۆزدەو سەرەتاكانی سەدەی بیستەوە لە نیمچە دورگەی هیندیی دایانمەزراند و دواتر بیرۆكەكەیان بە وڵاتان وشوێنەكانی تردا بڵاوەی كرد كە بریتییە لە (كاركردن تەنها بە قورئان و دانانی بە تاكە سەرچاوەی شەریعەت و وەلانانی سوننەت وفەرموودەكانی پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم ) لە كاتێكدا ئەم بانگەشەیەی ئەمان دەیكەن پێش هەموو شتێك دژایەتی كردنی قورئان وكارنەكردنە بەو دەیان ئایەتەی كە لە قورئاندا هاتوون و فەرمان بە گوێڕایەڵی پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم دەكەن نموونەی :
1-( قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْكَافِرِينَ) (آل عمران: 32)
2- (يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ذَلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا) (النساء: 59)
3- (يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَلَا تُبْطِلُوا أَعْمَالَكُمْ) (محمد: 33)
وە ئەم ناوی(قورئانی) یەشیان لە خۆیان ناوە بۆ دوو مەبەست : كە یەكەمیان ئەوەیە وای دەربخەن كە جگە لەمان هیچ موسوڵمانێكی تر كار بە قورئان ناكات و دووەمیشیان ئەوەیە ئەم ناوە وەك قەڵغانێك بە كار دەهێنن بەرامبەر بەوەی كە بیەوێت بەرەنگاریان بێتەوە و ناوەڕۆكی گەنیویان بۆ موسوڵمانان ئاشكرا بكات , چونكە بەڕاستی ئاسان نییە ڕەخنە لە كەسێك یان تاقمێك بگریت كەخۆیان دابێتە پاڵ قورئانی پیرۆز ,بەڵام دیارە ئەمان نەك هەرشایەن بەو ناوە نین بەڵكو ڕاستترو تەواوتر ئەوەیە ناوبنرێن (ڕەتكەرەوانی سوننەت ) وەك ئەوەی هەندێك لەوبەڕێزانەی وەڵامی شوبهەكانیان داونەتەوە زاراوەی (منكري السنة) یان بۆ بەكار هێناون .
چونكە هەوڵەكانی ئەمان لەو چوار چێوەیەدا (ڕەتكردنەوەی سوننەت) كارێكی هەروا هەڕەمەكیی نییە بەڵكو بەمەبەست وبە شێوەیەكی بەرنامە بۆ داڕێژراو كار بۆ بە ئەنجام گەیاندنی دەكەن , چونكە ئەوان باش دەزانن كە پەكخستنی سوننەت لە لایەكەوە پەكخستن وبەتاڵكردنەوەی زۆرێك لە ئەحكامەكانی شەریعەتن كە بە هۆی سوننەتەوە سەلمێنراون و لە لایەكی دیكەشەوە لێڵ كردن وسڕینەوەی ئەو ڕونكردنەوانەو لێكدانەوانەیە كە پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم بۆ دەقە گشتیی و گشتگیرەكانی قورئانی كردووە , وە زیاد لەوانەش كارنەكردن بە فەرموودە خۆی لە خۆیدا ڕەتكردنەوەی موعجیزات و بەڵگەكانی سەلماندنی پێغەمبەرێتی موحەممەدن صلى الله عليه وسلم , دواتریش گەر ئەم هەنگاوانەیان بۆ چووە سەر ئەوكاتە ڕێگایان لە بەردەمدا تەخت دەبێت بۆ ڕەتكردنەوەی قورئان و مەرجیش نییە بەهەمان شێوەی فەرموودە بێن وڕاشكاوانە باس لە نەگونجاویی ونالەباری قورئان بكەن(كە ئەوەشیان بۆ ناكرێت) بەڵام دابڕینی قورئان لە ڕوونكردنەوە سوننەتییەكان و كارنەكردن بەو حوكمانەی فەرموودە چەسپاندونی خۆی لە خۆیدا مراندنی قورئانە , چونكە لە نەمان وكارنەكردن بە فەرموودەدا ئەگەر قورئان وەك (دەق)یش بمێنێتەوە ئەوا دەقێك دەبێت هەركەسەو چۆنی پێ باشبێت ئاوای لێكدەداتەوە و پێوەرێك بۆ جیاكردنەوەی لێكدانەوەی هەڵە لە لێكدانەوەی ڕاست نامێنێت .
ئەم بیرۆكانەش ئەوەنەبێت تازە هەستی پێ كرابێت بە ڵكو هەر لە یەكەم دەركەوتنیانەوە زانایان هەستیان بە مەترسی ئەم وێنەیە لە بیرۆكە و گوتاری ئایینیدا كردووە و وەڵامی شوبهەكانیان داونەتەوە و تا ئێستاش كەسانی دڵسۆز بەردەوامن لە شیكردنەوە و وەڵامدانەوەیان و ئێمەش پشتیوان بە خوای گەورە دوای گەڕانمان بە نێو هەندێك لەو نووسینانەدا وەڵاممان بۆ ژمارەیەك لەو شوبهانە گەڵاڵە كردووە كە لێرەو لەوێ دەدرێن بە گوێی موسوڵمانی كورددا , بە هیوای ئەوەی ببێتە مایەی سوود وەرگرتنیان وپشتیوان بە خوا یەكەم وتاریشمان وەڵامی ئەو شوبهەیەیان دەبێت كە دەڵێن "قورئان بە تەنها بەسە بۆ ئەوەی هەموو شەریعەتی لێ وەربگرین" .




دواین بابەتەکان

دواین کتێب

نامه‌یه‌كى كراوه‌ بۆ ئه‌بوبه‌كر كاروانى به‌ڵێ سه‌له‌فیه‌كان نامۆن ، به‌ڵام ؟! داگرتن

دەنگ
حوکمی گاڵتەکردن بەخوا و بەئیسلام


داگرتن

هەموو دەنگەکان 



میوانانی سەرهێڵ : ٢               میوانانی ئەمڕۆ : ٧٠               کۆی سەردان : ٩٦٠٨٦