دواین بابەتەکان

هەڵوێستی موسڵمان لە فیتنە و بەڵاكان
سەردان: ١٠٠٧

ِبسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

الحمد لله وحده، والصلاة والسلام على من لا نبي بعده :
فیتنە و كارەساتەكان لە سەرەتای ڕوودانیاندا خەڵكی بە گشتی – مەگەر كەسێكی هیدایەت دراو – تیایدا سەرسام دەبن، وەكو وتراوە :
(عند النوازل والمصائب تذهل النفوس عن النصوص) واتە : لە كارەسات و بەڵاكاندا دەروونەكان بێئاگا دەبن لە دەقەكان .
جا كەوابێت یەكدەستی و هاوكاری ویەك وتەیی كۆمەڵگا گرنگیەكی گەورەی دەبێت بۆ تێپەڕبوون – بەسەلامەتی – بە ناو ئەو ڕووداوانەدا .
جا بۆیە پێویستە ئەوە بزانیت كە ئایا دەبێت موسڵمانان چی بكەن بۆ ئەوەی بە بێ‌ تووشبوون قۆناغە ناڕەحەتەكان تێپەڕێنن، بۆ ئەمەش چەند خاڵێكی گرنگ دەخەینە ڕوو :
1 . دوعا و پاڕانەوە :
پێغەمبەری خوا – صلی الله علیه وسلم – فەرموویەتی :« إِنَّ الدُّعَاءَ هُوَ الْعِبَادَةُ » (صحيح سنن أبي داود : 1329) .
واتە : پاڕانەوە ئا ئەوە پەرستنە .
هەروەها فەرموویەتی : " أفضلُ العبادة الدعاء " (صححه الألباني في صحيح الجامع : 1122)
واتە : چاكترین پەرستن پاڕانەوەیە .
جا بۆیە ئەگەر تووشی هەر ناخۆشی و ناڕەحەتیەك بوویت لە جیاتی شكاتكردنی حاڵی خۆت لای خەڵكی دەستەكانت بۆ لای پەروەردگارت بەرز بكەرەوە و داوای لێخۆشبوون و سەلامەتی و پارێزراوی لێبكە بۆ خۆت و كەسوكارت بە تایبەتی و موسڵمانانیش بە گشتی، وە دڵنیابە لەوەی كە پەروەردگار وەڵامی بەندەیەك دەداتەوە كە بە ڕاستی لێی بپاڕێتەوە .
2 . ڕووداوەكان قەدەری خوان :
خوا سبحانە ئاگای لە هەموو شتێكە و هەموو شتێك بە ویستی ئەو ڕوو دەدات لەبەر كۆمەڵە حیكمەتێك كە ئێمە هەندێكی دەزانین وە هەندێكی تریشی تەنها خۆی سبحانە دەیزانێت، وە هەموو بڕیارەكانی خوا سبحانە چاك و دروستن با زۆرێك لە خەڵكیش بە خراپی بزانن و پێیان ناخۆش بێت، خوای گەورە فەرموویەتی :
(وَعَسَى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئًا وَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ) (البقرة: 216 ) .
واتە : ڕەنگە حەزتان لە شتێك نەبێت و پێتان ناخۆش بێت كەچی لە حەقیقەتدا چاك و خێر بێت بۆتان .
3 . لە ڕووداوەكاندا پەلە مەكە لەوەی كۆمەڵێك بە حەق بزانیت و كۆمەڵێكی تریش بە ناحەق، بەڵكو بیربكەرەوە بە پێی دەقەكانی قورئان و سوننەت و پاكانەی خۆت مەكە و گومانی خراپ بە خەڵكی چاك مەبە .
پێغەمبەری خوا – صلی الله علیه وسلم – فەرموویەتی :
" إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الرِّفْقَ فِي الْأَمْرِ كُلِّهِ " ( صححه الألباني في صحيح الأدب المفرد : 359 ) .
وە لە سنووری زانستی خۆتدا قسە بكە و لە بابەتێكدا قسە مەكە كە زانیاریت نیە لە بارەیەوە چونكە خوای گەورە فەرموویەتی :
( وَلَا تَقْفُ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ ) ( الإسراء : 36 ).
واتە : شوێن شتێك مەكەوە كە زانست و زانیاریت پێی نیە .
هەندێك لە سەلەف فەرموویانە :
( لِيَتَّقِ أَحَدُكُمْ أَنْ يَقُولَ: أَحَلَّ اللَّهُ كَذَا، وَحَرَّمَ كَذَا، فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ: كَذَبْت، لَمْ أُحِلَّ كَذَا، وَلَمْ أُحَرِّمْ كَذَا ) ( إعلام الموقعين : 1 / 38 – 39 ).
واتە : با یەكێك لە ئێوە لە خوا بترسێت لەوەی كە بڵێت : خوا ئەوەی حەڵاڵ كردووە، و ئەوەی حەرام كردووە، جا خوا پێی بڵێت : درۆت كرد، ئەوەم حەڵاڵ نەكردووە، و ئەوەم حەرام نەكردووە .
4 . قبوڵكردنی حەق لە هەركەسێكەوە بێت :
هەركەسێك حەقی باسكرد وەری بگرە چونكە حەق ونبووی ئیماندارە هەركات دۆزیەوە دەستی پێوە دەگرێت ، ( ابن مسعود ) فەرموویەتی :
( من جَاءَك بِالْحَقِّ فاقبل مِنْهُ وَإِن كَانَ بَعيدا بغيضا وَمن جَاءَك بِالْبَاطِلِ فاردد عَلَيْهِ وَإِن كَانَ حبيبا قَرِيبا ) ( الفوائد لابن القيم : ج1ص148 ).
واتە : هەركەس حەقی بۆ هێنایت لێی وەربگرە ئەگەر كەسێكی دووریشت بێت كە ڕقت لێیەتی، وە هەركەس شتی پووچی بۆ هێنایت وەری مەگرە و ڕەدی بكەرەوە با كەسێكی نزیك و خۆشەویستیشت بێت .
5 . ڕێزگرتن لە زانایان :
چونكە زانایان هەڵگری دینن ئەگەر ئەوان لە پێش چاوی خەڵك ناشرین كران دینەكەشیان لەبەرچاو ناشرین دەبێت و وەری ناگرن .
جا بۆیە ئەركی سەرشانمانە ڕێز لە زانایان بگرین و پرسیان بكەین و بە دوای فەتوای ئەواندا بگەڕێین و بۆچوونێك نەڵێین كە ئەوان نەیان وتبێت چونكە خوا سبحانە فەرموویەتی :
( فَاسْأَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ ) ( الأنبياء : 7 ).
واتە : پرسیار لە زانایان بكەن ئەگەر ئێوە نازانن .
وە پێغەمبەری خوایش – صلی الله علیه وسلم – فەرموویەتی :
" لَيْسَ مِنَّا مَنْ لمْ يُجِلَّ كَبِيرَنَا وَيَرْحَمْ صَغِيرَنَا! وَيَعْرِفْ لِعَالِمِنَا حَقَّهُ " ( حسنه الألباني في صحيح الجامع : 5443 )
واتە : لە ئێمە نیە كەسێك ڕێز لە گەورەكانمان نەگرێت و بەزەیی بە بچووكەكانماندا نەیەتەوە و مافی زاناكانمان نەزانێت .
6 . خۆنەبەستنەوە بە خەو و بە بەڵگە نەزانینی :
هەندێك لە خەڵكی لە دانیشتنەكانیاندا لە جیاتی باسكردنی ئایەت و فەرموودە باسكردنی خەوە، ڕاستە خەوی ڕاست بەشێكە لە بەشەكانی پێغەمبەرایەتی بەڵام وەكو زانایان فەرموویانە : خەو بەڵگە نیە بەڵكو ئیشی خەو تەنها دڵخۆشكردن و موژدەدان و ترساندنە، بۆیە دەبێت وریا بین لەو ڕێگایەوە فریومان نەدەن و گومڕامان نەكەن، ئەوەی لە قورئان و سوننەتدا هاتووە بەسە بۆ كەسانی ژیر .
7 . خۆت بە كەم بزانە و خۆت بپارێزە لە بەخۆنازین ( العجب ) كە هەندێك لە وێنەكانی بریتین لە :
أ – دەستگرتن بە بۆچوونی خۆت – با هەڵەش بێت – و بیانوو هێنانەوە بۆ خۆت و تۆمەتباركردنی غەیری خۆت .
ب – ئامۆژگاری وەرنەگرتن لەو كەسانەی كە هاوڕای تۆ نین .
ج – دڵخۆش بوون بە پشتگیری كردنی بۆچوونەكەت لە لایەن كەسانی ترەوە و دژایەتیكردنی ئەوانەی بۆچوونی پێچەوانەی تۆیان هەیە .
8 . گوێگرتن لە كەسانی شارەزا و خوێندنەوەی بابەتی بەسوود و سەیركردنی شتی بەسوود :
كات كەمە و تەمەن دیاریكراوە و قیامەت سەختە و دۆزەخیش ترسناكە بۆیە هەوڵا بدە لە كەمترین كاتدا زۆرترین چاكە بۆ خۆت كۆ بكەیتەوە و خۆت بە شتی بێسوودەوە خەریك نەكەیت و بۆ ئەمەش داوای یارمەتی لە خوا سبحانە بكە .
9 . لە خۆ پرسینەوە (محاسبة النفس) :
زۆر جار بیر لە حاڵی خۆت بكەرەوە و لە خۆت بپرسە تاكەی تاوان كردن؟!
تا كەی كەمتەرخەمی لە ئەنجامدانی چاكەكان ؟!
چی بكەم بۆ ئەوەی خوا سبحانە لە خۆم ڕازی بكەم ؟!
ئەو كردەوانە چین بە ئەنجامدانیان پلە بەرزەكانی بەهەشتم دەست دەكەوێت؟!
چۆن خۆم لە دۆزەخ و سزای ترسناكی گۆڕ بپارێزم؟!
پاشان هەوڵی گۆڕانكاری بدە لە خۆتدا و پشت بە خوای گەورە ببەستە و دڵنیابە یارمەتیت دەدات .
10 . گرنگیدان بە پەرستنەكان :
ئەنجامدانی پەرستنەكان بە فەرز و سوننەتەوە – بە پێی توانا - وا لە مرۆڤ دەكەن دڵا پتەو بێت و بەرگەی ناڕەحەتی و كۆسپەكان بگرێت و تووشی هەڵگەڕانەوە نەبێت .
پێغەمبەری خوا – صلی الله علیه وسلم – فەرمووبەتی :
" الْعِبَادَةُ فِي الْهَرْجِ كَهِجْرَةٍ إِلَيَّ " ( رواه مسلم : 2948 ) .
واتە : پەرستن لە فیتنەدا وەكو كۆچكردن وایە بۆ لای من .
جا هەركات دەستت بەتاڵ بوو لە جیاتی قسەی بەتاڵا و بێسوود هەوڵا بدە خۆت بە قورئان خوێندن و زیكر و نوێژەوە خەریك بكەیت .
وصلى الله على محمد وعلى آل محمد

 




دواین بابەتەکان

دواین کتێب

نامه‌یه‌كى كراوه‌ بۆ ئه‌بوبه‌كر كاروانى به‌ڵێ سه‌له‌فیه‌كان نامۆن ، به‌ڵام ؟! داگرتن

دەنگ
حوکمی گاڵتەکردن بەخوا و بەئیسلام


داگرتن

هەموو دەنگەکان 



میوانانی سەرهێڵ : ٢               میوانانی ئەمڕۆ : ٧٤               کۆی سەردان : ٩٦١٤٥