دواین بابەتەکان

دووبارەبوونەوەی مێژوو : قورئان وپەكخستنی لە لای خەواریج و میراتگرانیەوە
نووسەر: مامۆستا عدنان بارام سەردان: ٤٧٧

دووبارەبوونەوەی مێژوو
قورئان وپەكخستنی لە لای خەواریج و میراتگرانیەوە
لەوانەیە جێی سەرسۆڕمان بێت لەلای كۆمەڵانێك ئەوەی كە هەندێك ووتەی بێ‌ سەر و بەر و سەرسوڕهێنەر لە هەندێك كەسی بەناو شارەزا و پسپۆڕ لەبواری ئایینی ، و بەتایبەتیش لە بواری ئایینی ئیسلامەوە ببیسترێت !!! بەڵام لەڕاستیدا زۆرینەی ئەو ووتانە مێژوون و دووبارە دەبنەوە ، و بیرۆچكەگەلێكن لە زبڵكەوانی مێژوو دەردەهێنرێن و بە ناو ڕۆشبیری و پسپۆڕی بەم گەلە موسڵمانەی دەفرۆشرێنەوە !!! وە ئەگەر پەڕەكانی مێژوویان بۆ هەڵبدرێتەوە دەبینین ئەو جۆرە بیرۆچكانە ببێژەرەكانیشیان بەر نەفرینی ڕۆژگاری خۆیان كەوتوون و پشتگوێ‌ خراوون لەلایەن كەسانی خاوەن هزر و عەقڵە تەواوەكانەوە ـ ئەگەرچی بەناو عەقڵانیەكانی ئەمڕۆ بە ڕۆشنبیریشیان بزانن !!! ـ ... ئەمە لەلایەكەوە .
لەلایەكی ترەوە : دوژمنانی ئاین لە هەموو سەردەمێكدا ـ هەریەك بەجۆرێك و بەگومانی پوچیان ـ لە هەوڵی كەنارخستی ئاین بوون و هەن ، وە لە هەر سەردەمێكیش بە پۆشاكێك ـ پۆشاكی ئیسلامەتی بێت یان هەر پۆشاكێكی تر ـ هەوڵی ئەو كارەیان داوە و دەدەن ، بەڵام هەموو ئەو هەوڵانە یەك مەبەستی و هاومەبەستی كۆیان دەكاتەوە ... .
ئەوەی كە من دەمەوێت لێرەدا بیخەمەڕوو بیرۆچكەیەكی نەزۆكی لەبارچووە لەمێژوودا ، ئەویش ئەوەیە كە دەووترێت : نابێت هیچ كەسێك ـ ئەو كەسە زانا بێت یان بانگخواز تەنانەت ئەگەر پێغەمبەریش بێت ـ هەستێت بە دانی حوكمەكانی خوای پەروەردگار بەسەر هیچ كەس و گروپ و كۆمەڵێكدا ، چونكە ئەو كارە تایبەتە بەخوای پەروەردگار ، و پەیوەستە بە ڕۆژی دوایی !!!
بۆ نموونە نابێت زانایەك بە بێباوەڕێك بڵێت بێباوەڕ ، ئەگەر جولەكە و خاچ پەرست و مولحدیش بێت !!! تەنانەت ئەگەر باوەڕیشی بە خوای پەروەردگار و پێغەمبەرەكەشی نەبێت صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم!!!
بەناو پسپۆڕێكە لە بواری ئایین كە لێی دەپرسن : ئایا مامۆستایەكی ئایینی بانگخوازێك مافی ئەوەی نیە بە كرستیانێك بڵێت كافر كاتێك كە قورئان پێی دەڵێت كافر ؟
ئەو لەوڵامدا دەڵێت : نەخیر مافی نیە ، خوا بە خۆی مافی هەیە بە هەر شتێك ناوزەدت بكات ، ئەمە ئیشی تۆ نیە ، تەنها ئیشی خوایە ، .... هتد ووتە بێ‌ بنەواكانی .
وە لە ووتەیەكی تردا كە پێی دەووترێت : ئەگەر كەسێك كە باوەڕی بە پێغەمبەر نەبێت صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم دەتوانیت پێی بڵێت كافر ؟
بەهەمان شێوەی پێشوو دەڵێت : كافر حەقێكی ئیلاهیە ، كەس ناتوانێت ـ مامۆستای ئایینی بێت ، یان بانگ خواز ، چونكە كەس وەكیلی خوا نیە ـ ، بۆیە كەس ناتوانێت بەناوی شەریعەتەوە قسە بكات ، خوا تەنها لە ڕۆژی قیامەت حیسابی لەگەڵدا دەكات ، تەنانەت پێغەمبەریش بۆی نیە ، چونكە ئەو تەنها موبەلیغە ... هتد !!!
پاشان كە پێشكەشكارەكە پێی دەڵێت : ئەی ئەگەر خواى پەروەردگار بەكافری دانابێت ؟
دەڵێت : ئەمە لە ڕۆژی قیامەتدا خوای گەورە خۆی موحاسەبەی لەگەڵدا دەكات !!!
بنەوای ئەم ووتەیە ـ كە لە بنەوادا بۆچوونی خەواریج بووە ـ ئەوەیە كە : نابێت حوكمی خوا بدرێت بەدەستی كەسەوە بۆ باس لێوەكردن و پیادەكردنی ... ئەوەش بەو كارە هەستێت : بێباوەڕ و كافر دەبێت ، چونكە ((حَكَّمَ الرِّجَاْلَ فِي الْقُرْآنِ !!! )) ، ئەگەرچی هاوەڵانی بەڕێزی پێغەمبەری خواش بن صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم!!!
بەسەرهاتی پێشەوا عەلی كوڕی ئەبو تالیب لە ساتە وەختەكانی سەرهەڵدانی ئەم تیۆر و بیرە گەندەڵە ـ واتە : نادروستێتی پیادەكردنی ئەحكامەكانی قورئان لە لایەن موسڵمانانەوە لە واقیعدا !!! ـ ، بەم شێوەیە لە مێژوودا باسی لێوەكراوە :
دەگێڕنەوە : خەواریج ڕەخنەی ئەوەیان دەگرت كە عەلی كەسانێكی كردووە بە دادوەر بۆ ئەوەی دادوەری بە قورئان و شەریعەت بكەن لە نێوان موسڵماناندا ، لەكاتێكدا كە ـ بەڕای خەواریج ـ نابێت مرۆڤ بەو كارە هەستێت ، چونكە حوكمدان و دادوەری تەنها كاری خوای پەروەردگارە ، وە هەركەسێكیش بەو كارە هەستێت بێباوەڕ دەبێت ... هتد !!! بەڕێزیان ـ واتە : عەلی ـ هەستا فەرمانی بەوە كرد كە جاڕدەرێك جاڕی ئەوە بدات كە هەموو ئەوانەی قورئانیان لەبەرە یان قورئان خوێنن لە ماڵەكەیدا كۆببنەوە ، پاشان كە بینی ماڵەكەی پڕبوو لە هەڵگرانی قورئان فەرمانی كرد كە : قورئانێكی بۆ بهێنن و لەپێش دەستیدا داینا ، و دەستی پێوە دەنا و دەیفەرموو : ئەی پەرتوك لەگەڵ خەڵكدا بدوێ‌ !!! خەڵكە ئامادەبووەكەش پێیان فەرموو : ئەی پێشەوای موسڵمانان ئەوەی لە پێشتدایە نووسینی ناو پەڕەكانە ، ئەوە ئێمەین كە دەبێت بەوە بدوێین كە بۆمان گیڕدراوەتەوە لە قورئان ، بۆیە تۆ چیت دەوێت ؟!! ئەویش فەرمووی : ئەوانەی كە دەرچوون ـ واتە : خەواریجەكان ـ قورئان یەكلاكەرەوەی نێوانمانە ، ئەوەتا خوای پەروەردگار لە پەرتوكەكەیدا سەبارەت بە ئافرەت و پیاوێك فەرموویەتی : [وَإِنْ خِفْتُمْ شِقَاقَ بَيْنِهِمَا فَابْعَثُوا حَكَمًا مِنْ أَهْلِهِ وَحَكَمًا مِنْ أَهْلِهَا إِنْ يُرِيدَا إِصْلَاحًا يُوَفِّقْ اللَّهُ بَيْنَهُمَا] ، دەسا پێم بڵێن : خوێنی ئوممەتی موحەممەد گەورەتر و ڕشتنی حەرامترە ـ كە پێویست بە حوكمدان بكات ـ ، یان گرفتی نێوان ئافەرت و پیاوێك ـ كە پێویستی بەو كارەیە ـ ؟!!! ... هتد بەسەرهاتەكە )) (1) .
وە هەر لەم بارەیەوە هاوەڵی بەڕێزیش ( عبدالله ) ـی كوڕی عەباس بەسەرهاتی خۆی لەگەڵ خەواریج دەگێڕێتەوە و باس لە ئەو ڕەخنانەیان دەكات كە هەیانبوو بەرامبەر بە پێشەوا عەلی ، و دەڵێت : كە لێم پرسین چ ڕەخنەیەكتان هەیە ووتیان : سێ‌ دانە ، ووتم : ڕەخنەكان چین ؟ ووتیان : فەرمانی خوای داوە بەدەست پیاوانەوە ، و خوای پەروەردگاریش فەرموویەتی : [إِنِ الْحُكْمُ إِلاَّ لِلَّهِ ] ، ووتم : ئەمە یەك ... پاشان پێم ووتن : ئایا چۆن دەبینن ئەگەر بەڵگەم لە پەرتوكەكەی خوای پەروەردگار و سوننەتی پێغەمبەرەكەی صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم لە سەر پوچەڵی ئەم ووتەیەتان هێنایەوە ، دەگەڕێنەوە ؟! ئەوانیش ووتیان : ئەی بۆ ناگەڕێنەوە ؟! دەفەرموێت : پێم ووتن : سەبارەت بەوەی كە پیاوانێكی كردووە بە دادوەر بە قورئانەكەی خوای پەروەردگار ، خوای پەروەردگار لە پەرتوكەكەیدا فەرموویەتی : [يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَقْتُلُوا الصَّيْدَ وَأَنْتُمْ حُرُمٌ وَمَنْ قَتَلَهُ مِنْكُمْ مُتَعَمِّداً فَجَزَاءٌ مِثْلُ مَا قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ يَحْكُمُ بِهِ ذَوَا عَدْلٍ مِنْكُمْ ] ( المائدة : 95 ) ، وە سەبارەت بە ئافرەت و مێردەكەی فەرموویەتی : [وَإِنْ خِفْتُمْ شِقَاقَ بَيْنِهِمَا فَابْعَثُوا حَكَماً مِنْ أَهْلِهِ وَحَكَماً مِنْ أَهْلِهَا ] ( النساء : 35 ) ، ئاخۆ ئەوەتە خوای پەروەردگار دادوەریكردنی نێوان ئەوانەی داوە بە دەست پیاوانێكەوە كە حوكمیان لە نێواندا بكەن ، جا توخوا پێم بڵێن : وەك ئەوەی ئێوە بزانن ئەمانە گەورەن یان ئەوەی تایبەتە بە ئاشتەوایی نێوان موسڵمانان ؟ ئەوانیش ووتیان : بەڵكو ئەمەیان گەورەتر و مەزنترە ، فەرمووی : لەمە بوومەوە ؟ ووتیان : بەڵێ‌ .... )) (2) .
ئەم دوو ڕیوایەتە ووتەی خەواریج بوو لەگەڵ پێشەوا عەلیدا .
جا ئەگەر هەر كەسێك وردبێتەوە لە ووتەكەی سەروە و بەراوردی بكات بە هەڵوێست و ڕەخنەكەی خەواریج بەرامبەر بە پێشەوا عەلی دەبینێت : ووتەكەی سەرەوە هەر بیرۆكەكەی خەواریجە كە لەم سەردەمەدا بە شێوەیەكی مۆدرن داڕێژراوە و كەسانێك بەڕاشكاوی و لەسەر كەناڵەكانی ڕاگەیاندن ، و تۆڕە كۆمەڵایەتیەكان باسیان لێوە دەكەن ، بەڵام جیاواز لە داڕشتن ، لە مەغزا و مەبەستیاندا یەك مانا و مەبەستن ، كە ئەویش : پەكخستنی ئەحكامەكانی قورئانە لە واقعی ئەمڕۆی موسڵماناندا ، هەوڵ و كۆششەكەش بۆ ئەوەیە زاراوە و حوكمە شەرعیەكان لە نێو موسڵمانادا نەمێنێت ، و بەو هۆیەشەوە بێباوەڕ ـ جولەكە بێت یان خاچ پەرست یان مولحید ـ ، و دووڕوو ، و فاسق و فاجر وەكو ئەولیای خوا بناسرێن ، و هەموو ئەو ئەحكامانەی كە تایبەتن بەهەریەكەیەكیانەوە لەكار بخرێن !!!
خوای پەروەردگار فەرموویەتی : [ وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَى عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَهُوَ يُدْعَى إِلَى الْإِسْلَامِ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ * يُرِيدُونَ لِيُطْفِئُوا نُورَ اللَّهِ بِأَفْوَاهِهِمْ وَاللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ * هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَى وَدِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَلَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ ] ( الصف : 7 ـ 9 )
لە كۆتاییدا دەڵێم : بەڕاستی پێشینەمان جوانیان فەرموو : (( نان بۆ نانەوا و گۆشت بۆ قەساب )) ... ، وە عەرەبیش دەڵێت : ((مَنْ دَخَلَ فِي غَيْرِ فَنِّهِ أَتَى بِالْعَجَاْئِبِ)) ، واتە : هەر كەسێك دەستوەرداتە پسپۆریەك جگە لە پسپۆریەكەی خۆی شتی سەرسۆڕهێنەری لێدەكەوێتەوە !!!

وَآخِرُ دَعْوَانَاْ أَنِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ

عدنان بارام كەلاری

پەراوێزەكان :
ــــــــــــــــــــ
(1) رواه أحمد في مسنده : 2 / 84 ـ 86 ، برقم : 656 ، وصححه أحمد شاكر في تحقيقه للمسند ، برقم : 656 ، وقال : إسناده صحيح ، وقال الأرنؤوط ـ أيضاً ـ في تحقيقه للمسند : إسناده حسن .
(2) روى حديث ابن عباس هذا مع الخوارج عبد الرزاق في المصنف 10/157 ـ 160 ، وأخرج أحمد بعضه في مسنده ، ورواه بكامله ابن عبدالبر في كتابه جامع بيان العلم وفضله : 2/126 ـ 128 ، وابن الجوزي في تلبيس إبليس ص/91 ـ 93 ، وأورده الهيثمي في مجمع الزوائد 6/239 ـ 241 ، وقال عقبه : " رواه الطبراني وأحمد بعضه ورجالهما رجال الصحيح .




دواین بابەتەکان

دواین کتێب

نامه‌یه‌كى كراوه‌ بۆ ئه‌بوبه‌كر كاروانى به‌ڵێ سه‌له‌فیه‌كان نامۆن ، به‌ڵام ؟! داگرتن

دەنگ
حوکمی گاڵتەکردن بەخوا و بەئیسلام


داگرتن

هەموو دەنگەکان 



میوانانی سەرهێڵ : ٢               میوانانی ئەمڕۆ : ٧٤               کۆی سەردان : ٩٦١٥١