دواین بابەتەکان

پلە و پایە و ڕێزی هاوەڵان ـ ڕەزای خوایان لێبێت ـ لە ئیسلامدا
نووسەر: مامۆستا هیوا زیرەک سەردان: ٩٢١

كاتێك باسی هاوەڵان دەكەین ، پێویستە بزانین كێن ؟ و بەكێ دەوترێ هاوەڵ ، بۆیە هاوەڵان ئەو كەسانە دەگرێتەوە كە تاوەكو پێغەمبەری خوا ( صَلَّي اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ) لەژیاندابوو ئەو كەسانە باوەڕیان پێی هێناوە و بەخزمەتی گەیشتوون و بەردەوام بوون لەسەر دیندارێتیان تاوەكو مردوونیان ، هەروەكو ئیمامی نەوەوی ـ بەڕەحمەت بێت ـ دەفەرموێت : (الصَّحِيح الَّذِي عَلَيْهِ الْجُمْهُور أَنَّ كُلَّ مُسْلِمٍ رَأَى النَّبِيَّ ( صَلَّي اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ) وَلَوْ سَاعَةً فَهُوَ مِنْ أَصْحَابه ) ( شرح صحیح مسلم : 16 / 85 ) ، واتە : ئەوەی بەصەحیحی جێگیربووە لای زۆرینەی زانایان ئەوەیە كە هەر موسڵمانێك بۆ تەنها كاتژمێرێكیش گەیشتبێتە خزمەتی پێغەمبەری خودا ( صَلَّي اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ) و بینیبێتی ئەوا لەهاوەڵان دەژمێردرێت ( بێگومان ئیمانی پێهێنابێ ) .
بۆیە بەلای ئەهلی سوننەو جەماعەت خۆشویستن و ڕێزی هاوەڵان یەكێكە لەبنچینەكانی ئیمان و ڕقلێبوونی هاوەڵانیش كاریگەری هەیە لەسەر ئیمانی كەسی ئیماندار ، عبدالله كوڕی موبارەك ـ بەڕەحمەت بێت ـ دەفەرموێت : (( دوو سیفەتی چاكی ئیماندار هەیە كە ئەویش ڕاستگۆیی و خۆشەویستی هاوەڵانی پێغەمبەری خوایە ( صَلَّي اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ) ، ئومێدەوارم ئەو دوو سیفەتە ببنە مایەی سەرفرازی وپارێزراوی بۆیان )) ( الشريعة : 4 / 1688 ) .
وە ئیمامی زەهەبی ـ بەڕەحمەت بێت ـ دەفەرموێت : (( پێویستە بەجوانی وبەڕێكو پێكی پلەوپایە و ڕێزی هاوەڵان بزانین و بناسێنین ، چونكە دوای خوای گەورە ، هاوەڵان بوون كە بەهۆیانەوە شارەزای ئاینی ئیسلام بووین و ئەوان بوون فێری ئەوەیان كردین شارەزابین بەواجبات و فەرائیزو سوننەتەكان ، هەر ئەوانیش بونە هۆكاری گەیانی فەرموودە و ئاسەوار و ئەخبارەكان )) ( الكبائر : ص 274 ) .
هەروەها ئیمامی تەحاوی ـ بەڕەحمەت بێت ـ دەفەرموێت : (( ونحبُّ أصحاب رسول الله ( صَلَّي اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ) ولا نفرِّط في حب واحدٍ منهم ، ولا نتبرأ من أحد منهم ، ونبغض من يبغضهم وبغير الخير يذكُرهم ، ولا نذكُرهم إلا بخير ، وحبُّهم دين وإيمان وإحسان ، وبُغضهم كفرٌ ونفاق وطغيان ) ( شرح العقيدة الطحاوية : 2 / 689 ) .
بۆیە خودای گەورە لەقورئانی پیرۆزدا لەچەندین شوێن ئاماژەی بەهاوەڵان كردووە ـ ڕەزای خوایان لێبێت ـ و بەجوانی وبەچاكی پەسنیانی كردووە ، لەوانە خوای گەورە دەربارەی هاوەڵانی پێغەمبەری خودا ( صَلَّي اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ) فەرموویەتی : [ وَالسَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسَانٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ وَأَعَدَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي تَحْتَهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ ] ( التوبة : 100 ) ، واتە : دەستەی یەكەم لەكۆچكەران وپشتیوانان لەهاوەڵان و ئەوانەش بەجوانی وبەچاكە شوێنكەوتەی ئەوانن ، خودا لێیان ڕازی بووە و ئەوانیش لەبەخششەكانی خوای گەورە ڕازی دەبن كە بۆیان ئامادەكراوە جگە لەوەش خوای گەورە باخ وبێستانێكی بۆ ئەوان داناوە كە جۆگەو ڕوبار بەژێریاندا گوزەر دەكاو بەهەتا هەتایی لەوێدا دەمێننەوە ، بەڕاستی ئەوە سەركەوتن وسەرفرازی گەورەو مەزنە .
وە لە عبدالله ی كوڕی مەسعودەوە ـ ڕەزای خوای لێبێت ـ پێغەمبەری خوا (صَلَّي اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ) فەرموویەتی : " خَيْرُ النَّاسِ قَرْنِي ، ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ، ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ " ( متفق علیه ) ، واتە : چاكترینی خەڵكی سەردەمی منە ، پاشان ئەوانەی دوای ئەوان دێن و پاشان ئەوانی دوای ئەوان .
بۆیە ئیمامی نەوەوی ـ بەڕەحمەت بێت ـ ، لە شەرحی ( صحیح المسلم : 16 / 85 ) ـدا دەفەرموێت : یەكەم سەردەم و قەڕن قەڕنی صەحابەیە ، پاشان تابعین دێت ، پاشان شوێنكەوتووانی تابعینیش دەگرێتەوە .
لە فەرموودەیەكی دیكەدا هاتووە لەجابرەوە ـ ڕەزای خوای لێبێت ـ دەفەرموێت : پێغەمبەری خودا ( صَلَّي اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ) فەرموویەتی : " لَا يَدْخُلُ النَّارَ أَحَدٌ مِمَّنْ بَايَعَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ " ( السلسلة الصحيحة ، برقم 2160 ، وقال الإمام الترمذي : هذا حديث حسن الصحيح : 3860 ) ، واتە : هەركەسێك لەبەیعەتی ( الرضوان ) ـدا بەیعەتی پێدام ناچێتە دۆزەخەوە ... بەیعەتی ڕزوان لەساڵی شەشی كۆچیدا بوو لەحودەیبییە .
خوای گەورە لەو بارەیەوە دەفەرموێت : [ لَقَدْ رَضِيَ اللَّهُ عَنِ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ يُبَايِعُونَكَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ ] ( الفتح : 18 ) ، واتە : ئەی محمد ( صَلَّي اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ) بێگومان خوای گەورە ڕازی بوو لەهەموو ئەو ئیماندارانەی كە لەژێر دارەكەدا بەیعەتیان پێدای .
جگە لەم ئایەت وفەرموودانەش چەندین فەرموودەو ئایەتی دیكە هەیە هەموو بەجوانی بەچاكی باسی هاوەڵانی پێغەمبەری خودا ( صَلَّي اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ) دەكات ، وە ئەهلی سوننە و جەماعەت كۆدەنگ ویەكڕان لەسەر ئەوەی كە پێویستە ڕێز لەهاوەڵان بگیرێت و بەجوانی باس بكرێن ، چونكە پێغەمبەری خودا (صَلَّي اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ) فەرموویەتی : " لاَ تَسُبُّوا أَصْحَابِي ، فَإِنَّ أَحَدَكُمْ لَوْ أَنْفَقَ مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَباً مَا أَدْرَكَ مُدَّ أَحَدِهِمْ وَلاَ نَصِيفَهُ "( متفق علیه ) ، واتە : جنێو مەدەنە هاوەڵانم و بەخراپە باسیان مەكەن ، چونكە ئەگەر هەریەكێك لەئێوە بەئەندازەی كێوی ئوحود زێڕ ببەخشێت ناگاتە مشتێكی بەخشینی ئەوان یاخود تەنانەت نیوەی ئەوەش .
وە لەصەحیحی بوخاری وموسلیمدا هاتووە ، پێغەمبەری خودا ( صَلَّي اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ) فەرموویەتی : " آيَةُ الإِيمانِ حُبُّ الأَنْصَارِ ، وآيَةُ النِّفَاقِ بُغْضُ الأَنْصَارِ " ( متفق علیه ) ، واتە : نیشانەو بەڵگەی ئیمان ئەوەیە كەسی ئیماندار ئەنصاری خۆش بوێت ، وە نیشانەو بەڵگەی مونافیق و دووڕوویی ئەوەیە كەسێك ڕقی لەئەنصار بێت ... مەبەست لەئەنصار ( الأنصار ) ئەو هاوەڵانەن كە كاتێك پێغەمبەری خودا ( صَلَّي اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ) و هاوەڵە كۆچكەرەكان ( المهاجرین ) كۆچیان كرد بۆ مەدینە ئەوان لەشاری مەدینە پێشوازییان لێكردن و بەخۆیان وماڵ و سامان ومنداڵەوە لەخزمەتیاندابوون وهاوكارییان كردن .
وە ئیمامی نەوەوی ـ بەڕەحمەت بێت ـ دەفەرموێت : (( جنێودان وبەسووك باسكردنی هاوەڵان بێ شك لەتاوان و كارەخراپەكانە )) ( شرح صحیح مسلم : 16 / 94 ) .
وە پێویستە ئیماندار زمانی خۆی بگرێت لەخراپ باسكردنیان ، چونكە خوای گەورە فەرموویەتی : [ قُلِ الْحَمْدُ لِلهِ وَسَلَامٌ عَلَى عِبَادِهِ الَّذِينَ اصْطَفَى ] ( النمل : 59 ) ، واتە : ئەی پەیامبەری خوا ( صَلَّي اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ) بڵێ سوپاس وستایشی تەواو بۆ خودای میهرەبان و دروودو سەلام بۆ ئەو بەندانەی كە خودای گەورە هەڵیبژاردوون .
بۆیە شێخی ئیسلام ئیبنو تەیمیە ـ بەڕەحمەت بێت ـ دەفەرموێت : بەشێك لەزانایانی پێشین فەرموویانە : مەبەست لەبەندە هەڵبژێردراوەكان هاوەڵانن ، هەروەكو ( ئیبنو عەبباس و سوفیانی سەوری و غەیری ئەو ئاماژەیان پێكردووە لەتەفسیری ئایەتەكەدا ) .
هەروەها ئیمامی ئەحمەدی كوڕی حەنبەل ـ ڕەحمەتی خوای لێبێت ـ دەفەرموێت : (( إذا رأيتَ أحداً يذكُر أصحابَ رسُولِ الله ( صَلَّي اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ) بسُوءٍ فاتَّهمْهُ على الإسلاَمِ )) ( شرح أصول الاعتقاد : للالكائي ، برقم : 2359 ) ، واتە : ئەگەر هەركەسێكت بینی بەخراپە باسی هاوەڵانی پێغەمبەری خودای كرد ( صَلَّي اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ) ئەوا تۆمەتباری بكە لەدینەكەی .
وە پێغەمبەری خوداش ( صَلَّي اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ) فەرموویەتی : (( مَنْ سَبَّ أصْحَابي فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللهِ وَالملاَئِكَةِ والنَّاسِ أجْمَعِين )) ( أخرجه الطبراني في الكبير : 12/ 142 ، وحسَّنه الألباني بمجموع طرقه في الصَّحيحة ، برقم : 2340 ) ، واتە : هەركەسێك جنێو بدات بەهاوەڵانم ئەوا نەفرەتی خودا و فریشتەكان وهەموو خەڵكی لەسەربێت .
پێشەوا ( ابن القیم ) ـ بەر ڕەحمەت بێت ـ لە (الميميَّة) ـەتەكەیدا فەرموویەتی :
أولئكَ أتبـاعُ النبيِّ وحِزْبُــهُ ولولاهُـمُ ما كان في الأرضِ مُسْلِمُ
ولـوْلاهُـمُ كادَتْ تَمِيدُ بأهْلِهَا ولكنْ رَوَاسِيهــا وأوْتادُهـا هُمُ
ولـوْلاهُمُ كانتْ ظلامًا بأهْلِهـا وَلكنْ هُمُ فِيها بُـدُورٌ وَأنْجُــمُ
أولئكَ أصْحَــابي فحَيَّهَلاً بهِمْ وحَيَّهَلاً بالطيِّبيـنَ وأنعِــــمُ
لِكُلِّ امْرِئ منهم سَلامٌ يَخُصُّـهُ يُبلِّغـه الأدنَى إليـهِ وينعَـــمُ
ويَـا لائِمِي فِي حُبِّهُمْ وَوَلائِهمْ تأمَّلْ هَـدَاكَ الله مَنْ هُـوَ ألْـوَمُ
بــأيِّ دَلِيلٍ أمْ بأيَّـةِ حُجـةٍ ترَى حُبَّهُـمْ عَـاراً عَليَّ وَتنقِـمُ
ومَا العارُ إلا بُغْضُهُمْ وَاجْتِنابُهُمْ وَحُبُّ عِدَاهُم ذاكَ عـارٌ ومَأثـم

وصلى الله على نبينا محمد وآله وصحبه ومن تبعهم بإحسان إلى يوم الدين




دواین بابەتەکان

دواین کتێب

نامه‌یه‌كى كراوه‌ بۆ ئه‌بوبه‌كر كاروانى به‌ڵێ سه‌له‌فیه‌كان نامۆن ، به‌ڵام ؟! داگرتن

دەنگ
حوکمی گاڵتەکردن بەخوا و بەئیسلام


داگرتن

هەموو دەنگەکان 



میوانانی سەرهێڵ : ٢               میوانانی ئەمڕۆ : ٩٦               کۆی سەردان : ١٠٩٠٠٨